![Fragment regału z książkami, na pierwszym planie roślina](https://api.dorada.uj.edu.pl/library/big/2022-01-21-1ZynLVhRop4JdceB4DpBRMKNHbEXWm.jpg)
Dowiedz się więcej
![Regał z książkami, jedna osoba wyciąga książkę z regału](https://api.dorada.uj.edu.pl/library/big/2022-01-21-IDpaGPiN6S6MJReodFtk04rVH6AWwF.jpg)
Przeczytaj artykuł
![Fragment regału z książkami, na pierwszym planie roślina](https://api.dorada.uj.edu.pl/library/big/2022-01-21-1ZynLVhRop4JdceB4DpBRMKNHbEXWm.jpg)
Dowiedz się więcej
![Regał z książkami, jedna osoba wyciąga książkę z regału](https://api.dorada.uj.edu.pl/library/big/2022-01-21-IDpaGPiN6S6MJReodFtk04rVH6AWwF.jpg)
Przeczytaj artykuł
![Fragment regału z książkami, na pierwszym planie roślina](https://api.dorada.uj.edu.pl/library/big/2022-01-21-1ZynLVhRop4JdceB4DpBRMKNHbEXWm.jpg)
Dowiedz się więcej
Pierwszym, któremu przypisuje się w latach 40. XX wieku – użycia nazwy ‘arteterapia’ w kontekście terapeutycznego zastosowania twórczości artystycznej, był brytyjski artysta Adrian Hill. Uważał on, że praktykowanie sztuki – „w zdrowiu i chorobie”- odciąga ludzi od trudnych doświadczeń czasu wojny i pozwala im na kreatywną ekspresję.
Równolegle, w Stanach Zjednoczonych, psycholog Margaret Naumburg tworzyła podwaliny oddziaływań arteterapeutycznych. W swoim podejściu, opartym na założeniach psychoanalizy, zachęcała do „spontanicznego uwolnienia wyobraźni” poprzez rysowanie symboli, łączenie ze sobą różnych elementów sztuki i dokonywanie ich interpretacji.
Arteterapia prezentuje pogląd, iż każda jednostka - bez względu na posiadane talenty artystyczne - jest zdolna do działań twórczych. Istotą tego typu oddziaływań artystycznych nie jest efekt, a sam proces twórczy, zaangażowanie, możliwość indywidualnego wyrażenia się. Sztuka powstaje w wyniku działania, umożliwia niewerbalne komunikowanie myśli i emocji oraz dialog z innymi ludźmi. Ekspresja artystyczna może doprowadzić do przełamania blokad emocjonalnych i uwolnienie doświadczanych emocji. Efektem niejednokrotnie jest obniżenie poziomu napięcia czy doświadczanych lęków, wygaśnięcie objawów psychosomatycznych – a co za tym idzie – poprawa kondycji psychofizycznej.
Za Malchiodi (2014):
„Powszechnie przyjmuje się, że ekspresja artystyczna jest metodą wizualnego wyrażania myśli i uczuć, które są zbyt bolesne, by ubrać je w słowa. Twórcze działanie wykorzystuje się również w psychoterapii i poradnictwie psychologicznym, nie tylko dlatego, że posługuje się innym językiem, ale także dlatego, iż w naturalny sposób ułatwia ludziom, niezależnie od ich wieku, analizowane emocji i przekonań, zmniejszanie stresu, rozwiązywanie problemów i konfliktów oraz poprawę samopoczucia”.
Arteterapia rozwijała się pod wpływem różnych podejść psychoterapeutycznych, jak i sztuk artystycznych. W wąskim rozumieniu określenie „arteterapia” dotyczyło pracy terapeutycznej z wykorzystaniem sztuk wizualnych, w rozumieniu szerszym obejmuje ono oddziaływania za pomocą różnorodnych działań artystycznych. Przyjrzyjmy się bliżej ich rodzajom:
Arteterapia początkowo była stosowana głównie w placówkach lecznictwa psychiatrycznego, czy opieki nad osobami niepełnosprawnymi intelektualnie, obecnie coraz częściej jest używana w kontekście rozwojowym. Jest metodą dostępną dla niemal każdej grupy pacjentów, w zależności od wieku czy też od rodzaju doświadczanych trudności, będąc głównym lub wspomagającym sposobem oddziaływania.
W pracy z dziećmi daje przestrzeń do swobodnego wyrażenia siebie poprzez bliskie im działania artystyczne, niwelując trudności wynikające z niewystarczająco wykształconych umiejętności werbalnych (szczególnie w zakresie wyrażania trudnych uczuć i emocji).
Dorosłym pacjentom umożliwi dostrzeżenie swoich problemów w nowym świetle i stworzenie rozwiązań w sposób namacalny, nie tylko na poziomie słów, ale i czynów.
Nadal znajduje szerokie zastosowanie w zamkniętym lecznictwie psychiatrycznym, wspomagając pacjentów z szerokim spektrum trudności – od depresji, przez zaburzenia osobowości do schizofrenii.
Jest często stosowana w oddziaływaniach wobec osób z niepełnosprawnością – zarówno intelektualną, jak i fizyczną - wpływając stymulująco na wszystkie obszary rozwojowe i pozwalając na pełniejsze wyrażenie siebie.
Stanowi cenne rozwiązanie dla osób, wobec których zawiodły inne metody oddziaływań terapeutycznych, np. z doświadczeniem głębokiej traumy lub tych, które – z przeróżnych powodów - nie są w stanie w pełni przedstawić swoich doświadczeń za pomocą języka.
W sprzyjających warunkach dobrej relacji terapeutycznej wykorzystanie metod, które prowokują reakcje na poziomie ciała i zachowania umożliwia pacjentom wejrzenie we własne wnętrze i unaocznienie przeżyć czy emocji, które wymykają się słowom. To pozwala na ich ponowne przeżycie, zintegrowanie i zbudowanie nowej, bardziej adaptacyjnej narracji na swój temat. Stąd prosta droga do zdrowienia i poprawy jakości swojego życia.
Bugajska – Bigos, I., Steliga A., (red.) Współczesna arteterapia, aspekty teoretyczno-praktyczne. Wydawnictwo Naukowe PWSZ w Nowym Sączu. Nowy Sącz, 2015.
Chmielinicka – Plaskota, A. i in. (red.) Arteterapia w praktyce klinicznej. Oddział Warszawski PTP, Warszawa, 2014.
Gilroy, A. Arteterapia – badania i praktyka. Wydawnictwo AHE. Łódź, 2009.
Malchiodi, C.A., (red.) Arteterapia. Podręcznik. Wydawnictwo Harmonia. Gdańsk. 2014.
Magdalena Niedbał – psycholog i trener z doświadczeniem w pracy z różnymi grupami osób. Pełniła rolę doradcy edukacyjnego w DON UJ, zagłębiając tematykę wsparcia wysokofunkcjonujących studentów z zaburzeniami ze spektrum autyzmu.
Podoba mi się
osób polubiło ten artykuł